Powiat Lęborski

Położenie

Powiat lęborski leży w północno-zachodniej części województwa pomorskiego. Swym zasięgiem obejmuje obszar 707 km2 na którym zamieszkuje 66.000 mieszkańców. herb powiatu. Od wschodu graniczy z powiatem wejherowskim, od zachodu z powiatem słupskim, a od południa z powiatem bytowskim.W skład powiatu wchodzą dwa miasta: Lębork i Łeba oraz trzy gminy wiejskie: Cewice, Nowa Wieś Lęborska i Wicko.

Położenie Powiatu Lęborskiego

Dogodne położenie geograficzne powiatu, dostępność do morza, jeziora, bagna i lasy sprawiają, że jest on jednym z bardziej malowniczych regionów województwa pomorskiego. Występują tu naturalne szerokie plaże, ruchome wydmy, dzikie nie zmienione gospodarką człowieka zakątki, bogactwo świata fauny i flory oraz interesujące formy krajobrazu które sprawiają, że każdy może zachwycić się swoistym i niepowtarzalnym pięknem „odkrytych” przez siebie miejsc. Zdrowe powietrze, czyste i wolne od pyłów, łatwo przepuszcza promienie ultrafioletowe i podczerwone. Dla zdrowotnych warunków szczególnie w miejscowościach nadmorskich nie bez znaczenia jest zwiększona zawartość niektórych składników chemicznych zwłaszcza jodu występującego w powietrzu, wodzie i roślinności morskiej. W bliskim sąsiedztwie znajduje się Słowiński Park Narodowy, uznany przez UNESCO Światowym Rezerwatem Biosfery. Tylko tutaj istnieje i nawiązuje coraz więcej „zagranicznych” kontaktów jedyne księstwo w Polsce – Księstwo Łebskie.

Historia

Z kart historii

Z historycznego punktu widzenia pojęcie ziemi lęborskiej datuje się na II połowę XIV w., kiedy to komtur gdański Zakonu Krzyżackiego Dawid von Cammerstein całkowicie niszczy grody w Białogardzie i Salinie i tworzy wójtostwo lęborskie. Obszar wójtostwa oparty na naturalnych granicach takich, jak: rzeka Łeba, dolina Piaśnicy, Jezioro Żarnowieckie i wybrzeże Bałtyku, przetrwał władanie krzyżackie, a potem już jako powiat lęborski z małymi zmianami pozostał do XX w. W XII do połowy XIV wieku w okresie władzy książąt Pomorza Gdańskiego: Mściwoja I, Racibora, Świętopełka, Mściwoja II głównym ośrodkiem administracyjno-gospodarczym Ziemi Lęborskiej (nazywanej wtedy ziemią białogardzką) jest Białogarda. W 1282 roku po bezpotomnej śmierci Mściwoja II, zgodnie z układem z Kępna, Ziemia Lęborska przechodzi pod władanie Przemysława II księcia wielkopolskiego. W 1308 roku Pomorze Gdańskie przechodzi pod panowanie Krzyżaków i w rok później kasztelania białogardzka wchodzi w skład komturstwa gdańskiego. Od tego czasu Zakon wprowadzając własne prawa i system zarządzania przenosi centrum administracyjne do lokowanego przez Krzyżaków Lęborka. Lokacja Lęborka, uwieńczona ostatecznie nadaniem w 1341 r przywileju lokacyjnego, była pierwszą krzyżacką lokacją miejską na terenie Pomorza Gdańskiego. W 1329 r w wyniku wzięcia w zastaw przez Krzyżaków. ziemi słupskiej i bytowskiej podporządkowano Ziemię Lęborską komturstwu w Słupsku. Po zwrocie w 1341 r ziemi słupskiej książętom wołogojskim z Ziemi Lęborskiej utworzono prokuratorię, przekształconą później w wójtostwo istniejące aż do 1454 r. Większość ziem wójtostwa lęborskiego będąca w posiadaniu rycerstwa funkcjonowała na prawie chełmińskim .Wśród rycerstwa ziemi lęborskiej wyróżniały się rody: Wejherów, Pirchów, Grellów i Jatzkowów. W 1410 roku podczas wojny polsko-krzyżackiej udaje się na krótki czas wyzwolić Lębork spod panowania krzyżackiego. Jednak już w 1411 r na mocy pokoju toruńskiego ponownie wraca w ręce Krzyżaków. W 1440 roku po przystąpieniu Lęborka i Łeby do Związku Pruskiego i udziale w wojnie trzynastoletniej (1454-1466) Ziemia Lęborska powróciła do Polski. Król Kazimierz Jagiellończyk przekazał ją księciu zachodniopomorskiemu Erykowi II w lenno , na zasadzie pierwszej ręki, co oznaczało zwrot na każde żądanie króla i Gdańska. W 1637 roku po bezpotomnej śmierci Bogusława XIV ostatniego z książąt pomorskich – władcy Ziemi Lęborskiej i uchwale Sejmu Polskiego, ziemia lęborska została włączona pod bezpośrednie władanie Rzeczpospolitej. W 1657 roku na mocy traktatów welawsko-bydgoskich zagwarantowanych mocą pokoju oliwskiego i ustawą sejmową z 1661 r. Ziemia lęborska zostaje oddana w lenno elektorowi brandenburskiemu Fryderykowi Wilhelmowi, co w praktyce oznacza panowanie niemieckie aż do 1945 roku. Ziemia lęborska powróciła do Polski w 1945 roku i została wcielona do województwa gdańskiego. W 1975 roku Lębork włączono do nowoutworzonego województwa słupskiego; w 1999 roku ponownie ziemia lęborska powróciła pod opiekę Gdańska w obszarze województwa pomorskiego.

Herb i flaga

Herb

Herb Powiatu Lęborskiego

„na tarczy trójdzielnej (w kształcie odwróconej litery T) w polu 1 srebrnym gryf czerwony w lewo, w polu 2 złotym gryf czarny w prawo, w polu 3 błękitnym lew złoty trzymający basztę srebrną”. Herb powiatu lęborskiego odwołuje się do tradycji i historii tych ziem. Gryf czerwony w polu 1 nawiązuje bezpośrednio do historycznego herbu całego Pomorza wywodzącego się z godła książąt pomorskich (poświadczonego już na początku XIII w.). Występuje także na pieczęciach królów polskich m.in. Aleksandra Jagiellończyka z 1501 r. Gryf czarny w polu 2 jest godłem Kaszubów, które powstało na początku XX w. Dla odróżnienia od właściwego godła Pomorza gryf miał zmienioną barwę na czarną (często bywał też ozdobiony koroną). W tej postaci pojawia się w 1908 r. w winiecie czasopisma Gryf (organ ruchu młodokaszubskiego) wydawanego przez A. Majkowskiego. Takie połączenie obu figur symbolizuje pograniczny charakter ziemi lęborskiej, która była na przestrzeni wieków nie tylko obiektem przetargów politycznych, ale i obszarem rywalizacji kultury polskiej i niemieckiej. Żywioł niemiecki reprezentowany jest tutaj przez czerwonego gryfa zgermanizowanych i sprotestantyzowanych książąt pomorskich, żywioł polski jest ucieleśniony w czarnym gryfie kaszubskim. W polu 3 błękitnym lew złoty trzymający basztę nawiązuje do godła stolicy powiatu. Herb Lęborka przedstawiający lwa – strażnika (bądź opiekuna zamku) znany jest już od XIV w. i występował na pieczęciach miejskich z niewielkimi zmianami (lew siedzący bądź wsparty o basztę, także ukoronowany) Barwa błękitna dominuje w herbach szlachty lęborskiej, symbolizuje także wielowiekowe związki z Bytowem oraz położenie powiatu nad wodą (morzem i rzeką Łebą).

Flaga

Flaga Powiatu Lęborskiego

„na płacie prostokątnym składającym się z dwóch pasów poziomych o jednakowej szerokości – błękitnego i żółtego, herb powiatu umieszczony centralnie”.